Dz.U.97.111.724
1998.09.01 zm. Dz.U.97.88.554
1999.01.01 zm. Dz.U.98.106.668
2000.02.23 zm. Dz.U.00.12.136
2001.02.02 zm. Dz.U.01.3.21
2001.10.21 zm. Dz.U.01.111.1194
USTAWA
z dnia 21 sierpnia 1997 r.
o ochronie zwierząt.
(Dz. U. z dnia 23 września 1997 r.)
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1. 1. Zwierzę, jako istota żyjąca, zdolna do odczuwania
cierpienia, nie jest rzeczą. Człowiek jest mu winien poszanowanie, ochronę
i opiekę.
2. W sprawach nie uregulowanych w ustawie do zwierząt stosuje się odpowiednio
przepisy dotyczące rzeczy.
3. Organy administracji publicznej podejmują działania na rzecz ochrony
zwierząt, współdziałając w tym zakresie z odpowiednimi instytucjami
i organizacjami krajowymi i międzynarodowymi.
Art. 2. Ustawa reguluje postępowanie ze zwierzętami:
1) domowymi,
2) gospodarskimi,
3) wykorzystywanymi do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych,
sportowych i specjalnych,
4) używanymi do doświadczeń,
5) utrzymywanymi w ogrodach zoologicznych,
6) wolno żyjącymi (dzikimi),
7) obcymi faunie rodzimej.
Art. 3. W celu realizacji przepisów ustawy właściwe organy administracji
rządowej i samorządu terytorialnego współdziałają z samorządem lekarsko-weterynaryjnym,
Państwową Inspekcją Weterynaryjną oraz z innymi instytucjami i organizacjami
społecznymi, których statutowym celem działania jest ochrona zwierząt.
Art. 4. Ilekroć w ustawie jest mowa o:
1) doświadczeniu na zwierzęciu - rozumie się przez to wykorzystanie
zwierzęcia do celów naukowych lub dydaktycznych, mogące u niego spowodować
uszkodzenia ciała lub inne zaburzenia zdrowotne, w tym ból, cierpienie,
lęk, z wyjątkiem znakowania zwierząt,
2) humanitarnym traktowaniu zwierząt - rozumie się przez to traktowanie
uwzględniające potrzeby zwierzęcia i zapewniające mu opiekę i ochronę,
3) konieczności bezzwłocznego uśmiercenia - rozumie się przez to obiektywny
stan rzeczy stwierdzony, w miarę możliwości, przez lekarza weterynarii,
polegający na tym, że zwierzę może dalej żyć jedynie cierpiąc i znosząc
ból, a moralnym obowiązkiem człowieka staje się skrócenie cierpień zwierzęcia,
4) menażerii objazdowej - rozumie się przez to podmiot gospodarczy prowadzący
działalność w zakresie organizowania obwoźnych wystaw zwierząt,
5) metodach alternatywnych w zakresie przeprowadzania doświadczeń -
rozumie się przez to nowoczesne metody badawcze, nie wymagające przeprowadzania
doświadczeń na żywym zwierzęciu,
6) ogłuszaniu zwierzęcia - rozumie się przez to metodę profesjonalnego
całkowitego wyłączenia świadomości zwierzęcia, trwającego aż do jego
śmierci,
7) okrutnych metodach w chowie i hodowli zwierząt - rozumie się przez
to działania lub zaniechania człowieka prowadzące w sposób oczywisty
do zmian patologicznych w organizmie zwierzęcia (somatycznych lub psychicznych),
zwłaszcza w postaci skutków znoszenia dotkliwego bólu, przymuszania
do określonego zachowania się (uległości) głodem, pragnieniem, działaniem
prądu elektrycznego (z wyjątkiem używania pastuchów elektrycznych, treserów
oraz urządzeń elektrycznych służących do przepędu zwierząt) bądź innymi
zabiegami tego rodzaju, w szczególności karmienie i pojenie zwierząt
przemocą,
8) okrutnym traktowaniu - rozumie się przez to wymienione w ustawie
przypadki znęcania się nad zwierzętami oraz inne postępowanie właściciela
bądź innej osoby, prowadzące do skutków porównywalnych ze skutkami znęcania
się,
9) pielęgnacji - rozumie się przez to wszystkie aspekty relacji pomiędzy
człowiekiem a zwierzęciem, w szczególności uruchamiane przez człowieka
zasoby materialne i niematerialne, aby uzyskać i utrzymać u zwierzęcia
stan fizyczny i psychiczny, w którym najlepiej ono znosi warunki bytowania
narzucone przez człowieka,
10) przeciążaniu zwierząt - rozumie się przez to zmuszanie do nadmiernego
wysiłku energetycznego, nie odpowiadającego możliwościom kondycyjnym
zwierzęcia ze względu na jego stan fizyczny i zdrowotny,
11) rażącym zaniedbaniu - rozumie się przez to drastyczne odstępstwo
od określonych w ustawie norm postępowania ze zwierzęciem, a w szczególności
w zakresie utrzymywania zwierzęcia w stanie zagłodzenia, brudu, nie
leczonej choroby, w niewłaściwym pomieszczeniu i nadmiernej ciasnocie,
12) szczególnym okrucieństwie zabijającego zwierzę - rozumie się przez
to przedsiębranie przez sprawcę działań charakteryzujących się drastycznością
form i metod zadawania śmierci, a zwłaszcza zadawanie śmierci w sposób
wyszukany lub powolny, obliczony z premedytacją na zwiększenie rozmiaru
cierpień i czasu ich trwania,
13) ubojni - rozumie się przez to każdy zakład pozostający pod państwową
kontrolą sanitarną i weterynaryjną, przeznaczony do wykonywania uboju
zwierząt,
14) uwięzi - rozumie się przez to wszelkie urządzenia mechaniczne krępujące
swobodę ruchów zwierzęcia, w zakresie możliwości przemieszczania się
ponad ustalony zakres, jak też niektóre urządzenia do kierowania ruchami
zwierzęcia w sposób zamierzony przez człowieka,
15) właściwych warunkach bytowania - rozumie się przez to zapewnienie
zwierzęciu możliwości egzystencji, zgodnie z potrzebami danego gatunku,
rasy, płci i wieku,
16) zwierzętach bezdomnych - rozumie się przez to zwierzęta domowe lub
gospodarskie, które uciekły, zabłąkały się lub zostały porzucone przez
człowieka, a nie ma możliwości ustalenia ich właściciela lub innej osoby,
pod której opieką trwale dotąd pozostawały,
17) zwierzętach domowych - rozumie się przez to zwierzęta tradycyjnie
przebywające wraz z człowiekiem w jego domu lub innym odpowiednim pomieszczeniu,
utrzymywane przez człowieka w charakterze jego towarzysza,
18) zwierzętach gospodarskich - rozumie się przez to zwierzęta utrzymywane
w celach hodowlanych i produkcyjnych,
19) zwierzętach laboratoryjnych - rozumie się przez to zwierzęta utrzymywane
specjalnie w celu wykorzystania w doświadczeniach naukowych, w szczególności
myszy, szczury, świnki morskie, chomiki syryjskie (złote), króliki,
psy, koty, przepiórki, w miejscach zatwierdzonych lub zarejestrowanych
przez odpowiedni organ władzy,
20) zwierzętach wykorzystywanych do celów specjalnych - rozumie się
przez to zwierzęta, których profesjonalna tresura oraz używanie odbywa
się na podstawie odrębnych przepisów, regulujących szczegółowe zasady
działania jednostek Polskich Sił Zbrojnych, Policji, Straży Granicznej
i innych formacji podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji,
służb kontroli celnej, ratownictwa oraz regulujących zasady szkolenia
i wykorzystania psów - przewodników osób ociemniałych.
Art. 5. Każde zwierzę wymaga humanitarnego traktowania.
Art. 6. 1. Nieuzasadnione lub niehumanitarne zabijanie zwierząt
oraz znęcanie się nad nimi jest zabronione.
2. Przez znęcanie się nad zwierzętami należy rozumieć zadawanie albo
świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień, a w szczególności:
1) umyślne zranienie lub okaleczenie zwierzęcia, nie stanowiące dozwolonego
prawem zabiegu lub doświadczenia na zwierzęciu,
2) doświadczenia na zwierzętach powodujące cierpienie, przeprowadzone
z naruszeniem przepisów ustawy,
3) umyślne używanie do pracy lub w celach sportowych albo rozrywkowych
zwierząt chorych, w tym rannych lub kulawych, albo zmuszanie ich do
czynności mogących spowodować ból,
4) bicie zwierząt przedmiotami twardymi i ostrymi lub zaopatrzonymi
w urządzenia obliczone na sprawianie specjalnego bólu, bicie po głowie,
dolnej części brzucha, dolnych częściach kończyn,
5) przeciążanie zwierząt pociągowych i jucznych ładunkami w oczywisty
sposób nie odpowiadającymi ich sile i kondycji lub stanowi dróg lub
zmuszanie takich zwierząt do zbyt szybkiego biegu,
6) transport zwierząt, w tym zwierząt hodowlanych, rzeźnych i przewożonych
na targowiska, przenoszenie lub przepędzanie zwierząt w sposób powodujący
ich zbędne cierpienie i stres,
7) używanie uprzęży, pęt, stelaży, więzów lub innych urządzeń zmuszających
zwierzę do przebywania w nienaturalnej pozycji, powodujących zbędny
ból, uszkodzenia ciała albo śmierć,
8) dokonywanie na zwierzętach zabiegów i operacji chirurgicznych przez
osoby nie posiadające wymaganych uprawnień bądź niezgodnie z zasadami
sztuki lekarsko-weterynaryjnej, bez zachowania koniecznej ostrożności
i oględności oraz w sposób sprawiający ból, któremu można było zapobiec,
9) złośliwe straszenie lub drażnienie zwierząt,
10) utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym
utrzymywanie ich w stanie rażącego niechlujstwa oraz w pomieszczeniach
albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji,
11) porzucanie zwierzęcia, a w szczególności psa lub kota, przez właściciela
bądź przez inną osobę, pod której opieką zwierzę pozostaje,
12) stosowanie okrutnych metod w chowie i hodowli zwierząt,
13) przeprowadzanie na zwierzętach testów środków higienicznych i kosmetycznych
powodujących cierpienie, jeżeli znane są odpowiednie metody alternatywne.
Art. 7. 1. Zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust.
2 może być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie
decyzji wójta, burmistrza (prezydenta miasta) i przekazane do schroniska
dla zwierząt albo pod opiekę innej osoby lub instytucji. Decyzja podejmowana
jest z urzędu lub na wniosek Policji, lekarza weterynarii albo inspektora
Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami w Polsce lub upoważnionego przedstawiciela
innej organizacji społecznej o podobnym statutowym celu działania.
2. Decyzja, o której mowa w ust. 1, podlega natychmiastowemu wykonaniu.
2a.Od decyzji, o której mowa w ust. 1, przysługuje prawo wniesienia
odwołania do samorządowego kolegium odwoławczego w terminie 3 dni od
daty doręczenia decyzji. Samorządowe kolegium odwoławcze rozpoznaje
odwołanie w terminie 7 dni.
3. W przypadkach nie cierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia
u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu, policjant,
a także inspektor Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami w Polsce lub upoważniony
przedstawiciel innej organizacji społecznej o podobnym statutowym celu
działania może odebrać mu zwierzę, zawiadamiając o tym niezwłocznie
wójta (burmistrza, prezydenta miasta), celem podjęcia przez ten organ
decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia.
4. W przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 3, kosztami transportu,
utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia obciąża się jego dotychczasowego
właściciela lub opiekuna.
5. Do należności z tytułu kosztów określonych w ust. 4 stosuje się przepisy
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
6. Odebrane zwierzę podlega zwrotowi, jeżeli sąd nie orzeknie w trybie
art. 35 ust. 3 przepadku zwierzęcia, a także jeżeli postępowanie karne
w tej sprawie zostanie umorzone.
Art. 8. 1. (skreślony).
2. Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania uwzględni problematykę
ochrony zwierząt w podstawie programowej kształcenia ogólnego.
3.Zarząd województwa przygotowuje i wykonuje program upowszechniania
znajomości przepisów ustawy wśród rolników przez wojewódzkie ośrodki
doradztwa rolniczego.
4. (skreślony).
Rozdział 2
Zwierzęta domowe
Art. 9. 1. Kto utrzymuje zwierzę domowe, ma obowiązek zapewnić
mu pomieszczenie chroniące je przed zimnem, upałami i opadami atmosferycznymi,
z dostępem do światła dziennego, umożliwiające swobodną zmianę pozycji
ciała, odpowiednią karmę i stały dostęp do wody.
2. Uwięź, na której jest trzymane zwierzę, nie może powodować u niego
urazów ani cierpień oraz musi mu zapewnić możliwość niezbędnego ruchu.
Art. 10. 1. Utrzymywanie psa rasy uznawanej za agresywną wymaga
zezwolenia właściwego organu gminy.
2. Wykaz ras psów, o których mowa w ust. 1, oraz warunki wydawania zezwoleń
określi, w drodze rozporządzenia, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji,
po zasięgnięciu opinii Związku Kynologicznego w Polsce.
Art. 11. 1. Zapewnianie opieki bezdomnym zwierzętom oraz ich
wyłapywanie należy do zadań własnych gmin.
2. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w porozumieniu z Ministrem
Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa określi, w drodze
rozporządzenia, zasady i warunki wyłapywania bezdomnych zwierząt.
3. Wyłapywanie bezdomnych zwierząt oraz rozstrzyganie o dalszym postępowaniu
z nimi może odbywać się wyłącznie na mocy uchwały właściwej rady gminy,
podjętej po uzgodnieniu z państwowym lekarzem weterynarii działającym
na podstawie odrębnych przepisów oraz po zasięgnięciu opinii upoważnionego
przedstawiciela Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami w Polsce lub innej
organizacji społecznej o podobnym statutowym celu działania.
4. Towarzystwo Opieki nad Zwierzętami w Polsce oraz inne organizacje
społeczne o podobnym statutowym celu działania mogą zapewniać bezdomnym
zwierzętom opiekę i w tym celu prowadzić schroniska dla zwierząt, w
porozumieniu z właściwymi organami samorządu terytorialnego.
Rozdział 3
Zwierzęta gospodarskie
Art. 12. 1. Kto utrzymuje zwierzęta gospodarskie jest obowiązany
do zapewnienia im opieki i właściwych warunków bytowania.
2. Warunki chowu i hodowli zwierząt nie mogą powodować urazów i uszkodzeń
ciała lub innych cierpień.
3. Zabrania się podawania zwierzętom w karmie hormonów wzrostu.
4. Zabrania się tuczu gęsi i kaczek na stłuszczone wątroby.
5. Obsada zwierząt ponad ustalone normy powierzchni dla danego gatunku,
wieku i stanu fizjologicznego jest zabroniona.
6. Zabrania się importu zwierząt i produktów zwierzęcych uzyskanych
w wyniku chowu lub hodowli z naruszeniem przepisów niniejszej ustawy.
7. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej określi, w drodze rozporządzenia,
szczegółowe warunki utrzymywania poszczególnych gatunków zwierząt gospodarskich.
Art. 13. 1. Wprowadzenie dotychczas nie stosowanej technologii
chowu zwierząt wymaga uzyskania zezwolenia wojewody, stwierdzającego,
że spełnia ona wymogi określone ustawą.
2. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej określi, w drodze rozporządzenia,
warunki, tryb i sposób wydawania zezwolenia, o którym mowa w ust. 1.
Art. 14. 1. Sposób i warunki używania zwierząt do pracy nie mogą
stwarzać nieuzasadnionego zagrożenia dla ich życia i zdrowia ani zadawać
im cierpienia.
2. Zabrania się w szczególności:
1) przeciążania zwierząt,
2) używania do pracy zwierząt chorych lub niedożywionych,
3) używania uprzęży, wędzideł, rzędów wierzchowych, juków, podków, pojazdów
lub narzędzi mogących, ze względu na zły stan techniczny lub niewłaściwą
konstrukcję, spowodować obrażenia ciała lub śmierć zwierzęcia,
4) używania do popędzania zwierząt przedmiotów lub narzędzi, które mogą
spowodować okaleczenie zwierzęcia,
5) zmuszania do wyczerpującego kłusu lub galopu zwierząt ciągnących
ładunek,
6) używania do zrywki drewna koni poniżej piątego roku życia.
3. Osoba wykorzystująca zwierzęta do pracy ma obowiązek zapewnić im,
w ciągu każdej doby, wypoczynek dla regeneracji sił, właściwy dla danego
gatunku.
Rozdział 4
Zwierzęta wykorzystywane do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych,
sportowych i specjalnych
Art. 15. 1. Warunki występów, treningów i tresury oraz metody
postępowania ze zwierzętami wykorzystywanymi do celów rozrywkowych,
widowiskowych, filmowych, sportowych i specjalnych nie mogą zagrażać
ich życiu i zdrowiu ani powodować cierpienia.
2. Warunki występów zwierząt, o których mowa w ust. 1, muszą być określone
w scenariuszu lub odpowiednim programie, zatwierdzonym przez osobę posiadającą
odpowiednie kwalifikacje.
3. Zabrania się stosowania wobec zwierząt farmakologicznych i mechanicznych
metod i środków dopingujących.
4. Zwierzęta, o których mowa w ust. 1, powinny mieć zapewniony właściwy
wypoczynek. Zabrania się w szczególności wykorzystywania tych zwierząt
bezpośrednio po transporcie, bez regeneracji wypoczynkoworuchowej.
5. Zwierzętom, o których mowa w ust. 1, należy zapewnić opiekę lekarsko-weterynaryjną.
6. Minister Kultury i Sztuki w porozumieniu z Ministrem Rolnictwa i
Gospodarki Żywnościowej określi, w drodze rozporządzenia, sposób i tryb
przyznawania uprawnień osobom odpowiedzialnym za przestrzeganie warunków,
o których mowa w ust. 2.
Art. 16. Zabrania się wykorzystywania zwierząt w widowiskach
i sportach noszących znamiona okrucieństwa, w szczególności zabrania
się organizowania walk z udziałem byków, psów, kogutów.
Art. 17. 1. Do tresury i pokazów dla celów widowiskowo-rozrywkowych
mogą być wykorzystywane tylko zwierzęta urodzone i wychowane w niewoli
i tylko takie, którym mogą być zapewnione warunki egzystencji stosowne
do potrzeb danego gatunku.
2. Tresura zwierząt dla celów widowiskowo-rozrywkowych i obronnych może
być prowadzona tylko przez osobę posiadającą odpowiednie kwalifikacje
zawodowe, w sposób nie powodujący cierpienia zwierzęcia.
3. Nie wolno prowadzić tresury zwierząt wyłącznie w celu zwiększenia
ich agresywności.
4. Zabrania się zmuszania zwierząt do wykonywania czynności, które powodują
ból lub są sprzeczne z ich naturą.
5. Zabrania się działalności menażerii objazdowych.
6. Zabrania się propagowania lub upowszechniania drastycznych scen zabijania,
zadawania cierpienia lub innej przemocy, ze strony człowieka, której
ofiarami są zwierzęta, chyba że sceny te mają na celu napiętnowanie
okrutnego zachowania wobec zwierząt.
7. Do zwierząt, o których mowa w ust. 2, stosuje się odpowiednio przepisy
art. 9.
8. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w porozumieniu z Ministrem
Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa określi, w drodze
rozporządzenia, szczegółowe warunki utrzymywania poszczególnych gatunków
zwierząt wykorzystywanych do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych,
sportowych i specjalnych.
9. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej określi, w drodze rozporządzenia,
tryb i szczegółowe warunki nadawania uprawnień osobom, o których mowa
w ust. 2.
Art. 18. 1. Zwierzęta wykorzystywane do celów rozrywkowych, widowiskowych,
filmowych, sportowych i specjalnych mogą być przetrzymywane, hodowane
i prezentowane jedynie w stadninach, cyrkach lub bazach cyrkowych oraz
w miejscach przeznaczonych dla zwierząt wykorzystywanych do celów specjalnych,
pod nadzorem państwowej służby weterynaryjnej.
2. Przetrzymywanie, hodowla lub prezentacja zwierząt, o których mowa
w ust. 1, musi być wykonywana w sposób gwarantujący bezpieczeństwo ludzi
i zwierząt.
Rozdział 5
Zwierzęta w ogrodach zoologicznych
Art. 19. 1. W ogrodach zoologicznych utrzymuje się tylko zwierzęta
urodzone i wychowane w niewoli, a inne zwierzęta jedynie wtedy, gdy
wymaga tego dobro osobnika, populacji lub gatunku oraz cele dydaktyczne.
2. Do ogrodów zoologicznych sprowadza się tylko te zwierzęta, którym
ogród zoologiczny może zapewnić warunki egzystencji stosowne do potrzeb
danego gatunku.
3. Nie należy doprowadzać do rozmnażania zwierząt, których potomstwu
nie zapewni się właściwej egzystencji.
4. Utworzenie nowego ogrodu zoologicznego wymaga uzyskania zezwolenia
starosty.
Art. 20. Zabrania się utrzymywania i hodowli poza ogrodami zoologicznymi
i właściwymi placówkami naukowymi oraz cyrkami zwierząt drapieżnych
i jadowitych groźnych dla życia ludzi bądź zwierząt.
Rozdział 6
Zwierzęta wolno żyjące (dzikie)
Art. 21. Zwierzęta wolno żyjące stanowią dobro ogólnonarodowe
i powinny mieć zapewnione warunki rozwoju i swobodnego bytu, z wyjątkiem
tych, o których mowa w art. 23 ust. 1.
Art. 22. 1. Zabrania się wchodzenia w posiadanie zwierząt wolno
żyjących (dzikich) w celu:
1) preparowania zwłok zwierzęcych,
2) tworzenia kolekcji
- bez zezwolenia wojewody.
2. Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa określi,
w drodze rozporządzenia, zasady pozyskiwania zwierząt przez preparatorów
i kolekcjonerów, zasady ich kontrolowania oraz warunki, sposób i tryb
wydawania zezwolenia, o którym mowa w ust. 1.
Art. 23. 1. Zwierzęta, które stanowią zagrożenie dla życia, zdrowia
lub gospodarki człowieka, mogą być zwalczane.
2.Wojewoda, po zasięgnięciu opinii Państwowej Rady Ochrony Przyrody,
Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami w Polsce oraz Polskiego Związku Łowieckiego,
określi, w drodze rozporządzenia, warunki, czas i sposoby zwalczania
zwierząt, o których mowa w ust. 1.
Rozdział 7
Transport zwierząt
Art. 24. 1. Transport zwierząt odbywa się środkami do tego celu
przystosowanymi i jest prowadzony w odpowiednich warunkach, a w szczególności:
1) zwierzęta muszą być prawidłowo ulokowane, a używane uwięzi nie mogą
im krępować leżenia i wstawania w czasie transportu,
2) podłogi pojazdów używanych do transportu powinny mieć odpowiednią
nawierzchnię, zapewniającą przyczepność kończyn oraz umożliwiającą utrzymanie
higieny,
3) środki transportu zwierząt powinny spełniać warunki utrzymania odpowiedniej
temperatury, wentylacji, przestrzeni oraz naturalnej pozycji,
4) w trakcie dłuższego transportu zwierzęta muszą mieć zapewnioną odpowiednio
często wodę i karmę oraz odpoczynek,
5) zwierzętom chorym lub rannym zapewnia się niezwłocznie pomoc weterynaryjną,
6) zwierzęta wwożone do kraju oraz wywożone za granicę muszą być wiezione
najkrótszą drogą i bez zbędnych postojów, a ich odprawa graniczna odbywa
się poza kolejnością.
2. Zabrania się:
1) transportu zwierząt w okresie okołoporodowym oraz młodych zwierząt
oddzielonych od matek, niezdolnych do przyjmowania stałych pokarmów,
2) przeładunku zwierząt bez odpowiedniego zabezpieczenia.
3. Zwierzęta padłe oraz zwierzęta nie nadające się do dalszego transportu
muszą być usunięte na pierwszym postoju.
4. Odpowiedzialność za nieprzestrzeganie zasad i warunków wykonywania
transportu, określonych w ust. 1-3, ponosi przewoźnik.
5. Minister Transportu i Gospodarki Morskiej w porozumieniu z Ministrem
Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej oraz Ministrem Ochrony Środowiska,
Zasobów Naturalnych i Leśnictwa określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe
zasady i warunki transportu zwierząt oraz maksymalny czas transportu
dla danego gatunku i przedziału wiekowego zwierząt oraz sposób postępowania
ze zwierzętami chorymi oraz padłymi.
Art. 25. Prowadzący pojazd mechaniczny, który potrącił zwierzę,
obowiązany jest, w miarę możliwości, do zapewnienia mu stosownej pomocy
lub zawiadomienia jednej ze służb, o których mowa w art. 33 ust. 3.
Art. 26. (skreślony).
Rozdział 8
Zabiegi na zwierzętach
Art. 27. 1. Zabiegi lekarsko-weterynaryjne na zwierzętach są
dopuszczalne dla ratowania ich życia lub zdrowia oraz dla koniecznego
ograniczenia populacji i mogą być przeprowadzane wyłącznie przez osoby
uprawnione.
2. Zabiegi lekarsko-weterynaryjne i zootechniczne wykonywane na zwierzętach
lub inne zabiegi wynikające z technologii produkcji, bądź związanych
z nią schorzeń, mogą być wykonywane wyłącznie przez osoby uprawnione,
z zachowaniem koniecznej ostrożności i oględności, by ograniczyć cierpienie
i stres zwierząt.
3. Zabiegi powodujące ból wykonuje się w znieczuleniu ogólnym albo miejscowym,
z wyjątkiem tych zabiegów, które według zasad sztuki weterynaryjnej
wykonuje się bez znieczulenia.
Rozdział 9
Procedury doświadczalne z użyciem zwierząt
Art. 28. 1. Doświadczenia i testy na zwierzętach są dopuszczalne
tylko wtedy, gdy są konieczne do badań naukowych, dydaktyki w szkołach
wyższych lub ochrony zdrowia ludzi bądź zwierząt, jeżeli celów tych
nie można osiągnąć w inny sposób z powodu braku odpowiednich metod alternatywnych.
Osoba, która ma przeprowadzać doświadczenia i testy na zwierzętach,
ma obowiązek korzystać z międzynarodowej informacji w danej dziedzinie
nauki, by wyeliminować powtarzalność doświadczeń, jeżeli nie są one
konieczne.
2. W celu opiniowania doświadczeń i testów, o których mowa w ust. 1,
tworzy się Krajową Komisję Etyczną do Spraw Doświadczeń na Zwierzętach,
zwaną dalej "Krajową Komisją Etyczną", oraz lokalne, w szczególności
międzyuczelniane lub uczelniane, komisje etyczne do spraw doświadczeń
na zwierzętach, zwane dalej "lokalnymi komisjami etycznymi".
3. Przewodniczący Komitetu Badań Naukowych powołuje Krajową Komisję
Etyczną, liczącą 15 członków, w skład której wchodzą przedstawiciele
nauk biologicznych, medycznych, weterynaryjnych, humanistycznych oraz
przedstawiciele organizacji pozarządowych, których statutowym celem
działania jest ochrona zwierząt.
4. Krajowa Komisja Etyczna powołuje lokalne komisje etyczne, liczące
od 5 do 15 członków, w skład których wchodzą przedstawiciele nauk biologicznych,
medycznych, weterynaryjnych, humanistycznych oraz przedstawiciele organizacji
pozarządowych, których statutowym celem działania jest ochrona zwierząt.
5. Krajowa Komisja Etyczna ustala ogólne zasady funkcjonowania lokalnych
komisji etycznych i wydawania przez nie opinii o dopuszczalności przeprowadzania
doświadczeń i testów na zwierzętach oraz rozpatruje odwołania od opinii
lokalnych komisji etycznych. Zezwolenie na prowadzenie badań wydaje
kierownik placówki upoważnionej do przeprowadzania doświadczeń i testów
na zwierzętach, o której mowa w ust. 8, biorąc pod uwagę w szczególności
opinię odpowiedniej komisji etycznej.
6. W obradach Krajowej Komisji Etycznej oraz lokalnych komisji etycznych
nie mogą uczestniczyć z prawem głosu osoby, których dotyczy wydawana
opinia.
7. Zabrania się przeprowadzania doświadczeń i testów na zwierzętach
bez uprzedniego uzyskania pozytywnej opinii lokalnej komisji etycznej.
8. Doświadczenia i testy na zwierzętach mogą być przeprowadzane wyłącznie
w wyznaczonych placówkach naukowych szkół wyższych, instytutach naukowo-badawczych,
jednostkach Polskiej Akademii Nauk, urzędowych laboratoriach weterynaryjnych
oraz placówkach produkujących leki i biopreparaty, przez osoby posiadające
odpowiednie kwalifikacje oraz indywidualne zezwolenie wydane przez kierownika
właściwej placówki naukowej.
9. Procedura doświadczeń i testów przeprowadzanych na zwierzętach musi
być zgodna z opinią lokalnej komisji etycznej, o której mowa w ust.
7, i podlega kontroli.
Art. 29. 1. Do doświadczeń i testów należy używać zwierząt umożliwiających
uzyskanie celu naukowego lub diagnostycznego, głównie pochodzących z
hodowli, o których mowa w ust. 2.
2. Hodowlę zwierząt laboratoryjnych można prowadzić po uzyskaniu zezwolenia
wojewódzkiego lekarza weterynarii.
3. Zwierzęta przetrzymywane w zwierzętarniach muszą mieć zagwarantowane
odpowiednie dla gatunku warunki utrzymania, możliwość ruchu, dostateczne
zaopatrzenie w karmę i wodę oraz opiekę zapewniającą dobre samopoczucie
i zdrowie.
4. Minister Edukacji Narodowej oraz Minister Rolnictwa i Gospodarki
Żywnościowej w porozumieniu z ministrami nadzorującymi placówki, o których
mowa w art. 28 ust. 8, określą, w drodze rozporządzenia, warunki, jakim
powinny odpowiadać hodowle zwierząt laboratoryjnych, oraz warunki, tryb
i sposób wydawania zezwolenia, o którym mowa w ust. 2.
Art. 30. 1. Doświadczenia powodujące ból lub inne cierpienie
należy przeprowadzać w znieczuleniu ogólnym albo miejscowym i tylko
raz na tym samym zwierzęciu, chyba że natura doświadczenia wymaga jego
powtórzenia. Tylko w wyjątkowych przypadkach, gdy dobro nauki tego wymaga,
można dokonać doświadczenia bez znieczulenia.
2. Doświadczenia i prace badawcze, o których mowa w ust. 1, wymagają
każdorazowej zgody właściwej lokalnej komisji etycznej.
3. Zwierzę o wyższym rozwoju czynności psychicznych poddane doświadczeniu,
zdolne do życia, powinno być leczone i przekazane w miejsce umożliwiające
mu dalszą egzystencję.
4. Zwierzę poddane doświadczeniu, w wyniku którego nastąpiła rozległa
interwencja chirurgiczna, a natura doświadczenia nie wymaga utrzymania
go przy życiu i poddania leczeniu, uśmierca się przed przebudzeniem
z narkozy.
Art. 31. Zabrania się:
1) pozbawiania zwierząt używanych do doświadczeń zdolności wydawania
głosu,
2) przeprowadzania na zwierzętach testów środków kosmetycznych oraz
testów środków higienicznych, jeżeli dostępne są metody alternatywne,
3) przeprowadzania dla celów dydaktycznych doświadczeń na zwierzętach,
powodujących ich zbędne cierpienie, jeżeli cel ten można osiągnąć w
inny sposób.
Art. 32. Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określi:
1) wykaz placówek naukowych uprawnionych do przeprowadzania doświadczeń
na zwierzętach,
2) szczegółowe zasady powoływania, organizację, działalność oraz finansowanie
Krajowej Komisji Etycznej oraz lokalnych komisji etycznych, o których
mowa w art. 28 ust. 3 i 4,
3) warunki oraz tryb wydawania i cofania uprawnień do wykonywania doświadczeń
na zwierzętach oraz kwalifikacje osób kierujących doświadczeniami,
4) szczegółowe warunki przeprowadzania doświadczeń na zwierzętach oraz
sposób i tryb ich kontrolowania,
5) sposób prowadzenia rejestru zwierząt laboratoryjnych oraz dokumentacji
doświadczeń na tych zwierzętach,
6) warunki bytowe w hodowlach zwierząt laboratoryjnych i zwierzętarniach.
Rozdział 10
Uśmiercanie zwierząt
Art. 33. 1. Uśmiercanie zwierząt może być uzasadnione wyłącznie:
1) potrzebą gospodarczą,
2) względami humanitarnymi,
3) koniecznością sanitarną,
4) nadmierną agresywnością, powodującą bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia
lub życia ludzkiego, a także dla zwierząt hodowlanych lub dziko żyjących,
5) potrzebami nauki, z zastrzeżeniem przepisów rozdziału 9,
6) wykonywaniem zadań związanych z ochroną przyrody na obszarach parków
narodowych i rezerwatów przyrody.
2. Jeżeli zachodzą przyczyny, o których mowa w ust. 1 pkt 2-5, zwierzę
może być uśmiercone za zgodą właściciela, a w braku jego zgody, na podstawie
orzeczenia lekarza weterynarii. Ustalenie właściciela i uzyskanie jego
zgody nie dotyczy zwierząt chorych na choroby zwalczane z urzędu.
3. W przypadku konieczności bezzwłocznego uśmiercenia, w celu zakończenia
cierpień zwierzęcia, potrzebę jego uśmiercenia stwierdza lekarz weterynarii,
inspektor Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami w Polsce lub innej organizacji
o podobnym statutowym celu działania, funkcjonariusz Policji, straży
miejskiej lub gminnej, Straży Granicznej, pracownik Służby Leśnej lub
Służby Parków Narodowych, strażnik Państwowej Straży Łowieckiej, strażnik
łowiecki lub strażnik Państwowej Straży Rybackiej.
3a. Gdy bezzwłoczne uśmiercenie zwierzęcia jest niezbędne do realizacji
zadań związanych z ochroną przyrody na obszarze parku narodowego, potrzebę
uśmiercenia zwierzęcia stanowiącego zagrożenie stwierdza w decyzji administracyjnej
dyrektor parku narodowego, na którego obszarze znajduje się to zwierzę.
Uprawnionymi do wykonania decyzji są upoważnieni przez dyrektora parku
narodowego pracownicy wchodzący w skład Służby Parków Narodowych.
4. W sytuacji, o której mowa w ust. 3 i 3a, dopuszczalne jest użycie
broni palnej przez osobę uprawnioną.
Art. 34. 1. Zwierzę kręgowe w ubojni może zostać uśmiercone tylko
po uprzednim pozbawieniu świadomości przez osoby posiadające odpowiednie
kwalifikacje.
2. Pomieszczenie poczekalni przedubojowej powinno być izolowane akustycznie
i oddzielone przegrodą od pomieszczenia przeznaczonego do pozbawiania
świadomości. Podobnie powinno być oddzielone pomieszczenie przeznaczone
do pozbawiania świadomości od pomieszczeń, w których dokonuje się wykrwawiania
oraz dalszych czynności obróbki poubojowej.
3. W uboju domowym zwierzęta kopytne mogą być uśmiercane tylko po uprzednim
ich pozbawieniu świadomości przez przyuczonego ubojowca.
4. Zabrania się:
1) uśmiercania zwierząt w okresie okołoporodowym, z wyjątkiem potrzeb
badań naukowych,
2) uśmiercania zwierząt kręgowych przy udziale dzieci lub w ich obecności,
3) wytrzewiania (patroszenia), oparzania, zdejmowania skóry, wędzenia
i oddzielania części zwierząt stałocieplnych, przed ustaniem odruchów
oddechowych i mięśniowych.
5. Wymogów określonych w ust. 1 i 3 nie stosuje się przy poddawaniu
zwierząt szczególnym sposobom uboju przewidzianym przez obrządki religijne.
6. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej określi, w drodze rozporządzenia,
kwalifikacje osób uprawnionych do zawodowego uboju, dopuszczalne metody
uśmiercania zwierząt stosownie do gatunku oraz organy uprawnione do
kontroli działalności osób, które zawodowo trudnią się ubojem zwierząt
lub dokonują uboju w ramach działalności hodowlanej bądź gospodarczej.
Rozdział 11
Przepisy karne
Art. 35. 1. Kto zabija zwierzę z naruszeniem przepisów art. 6
ust. 1, art. 33 lub art. 34 ust. 1-4 albo znęca się nad nim w sposób
określony w art. 6 ust. 2,
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności
do roku.
2. Jeżeli sprawca czynu określonego w ust. 1 działa ze szczególnych
okrucieństwem,
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności
do lat 2.
3. W razie skazania za przestępstwo określone w ust. 1, sąd może orzec
przepadek zwierzęcia, a w razie skazania za przestępstwo określone w
ust. 2, sąd orzeka przepadek zwierzęcia
- jeżeli sprawca jest jego właścicielem.
4. W razie skazania za przestępstwo określone w ust. 1 lub 2, sąd może
orzec wobec sprawcy zakaz wykonywania określonego zawodu, prowadzenia
określonej działalności lub wykonywania czynności wymagających zezwolenia,
które są związane z wykorzystywaniem zwierząt lub oddziaływaniem na
nie, a także może orzec przepadek narzędzi lub przedmiotów służących
do popełnienia przestępstwa oraz przedmiotów pochodzących z przestępstwa.
5. W razie skazania za przestępstwo określone w ust. 1 lub 2, sąd może
orzec nawiązkę w wysokości od 25 zł do 2.500 zł na rzecz Towarzystwa
Opieki nad Zwierzętami w Polsce albo na inny cel związany z ochroną
zwierząt, wskazany przez sąd.
Art. 36. 1.Kto narusza zakaz, o którym mowa w art. 20,
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności
do roku.
2-4. (skreślone).
Art. 37. 1. Kto narusza nakazy albo zakazy określone w art. 9,
art. 12 ust. 1-6, art. 13 ust. 1, art. 14, art. 15 ust. 1-5, art. 16,
art. 17 ust. 1-7, art. 18, art. 19, art. 22 ust. 1, art. 24 ust. 1-3,
art. 25, art. 27, art. 28 ust. 1 i 7-9, art. 29 ust. 1-3, art. 30 i
w art. 31,
podlega karze aresztu albo grzywny.
2. Usiłowanie, podżeganie i pomocnictwo do czynu określonego w ust.
1 jest karalne.
3. W razie ukarania za wykroczenie, o którym mowa w ust. 1, można orzec
przepadek narzędzi lub przedmiotów służących do popełnienia wykroczenia
oraz przedmiotów z niego pochodzących, jak również można orzec przepadek
zwierzęcia.
4. W razie popełnienia wykroczenia, o którym mowa w ust. 1, można orzec
nawiązkę w wysokości do 1.000 zł na rzecz Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami
w Polsce albo na inny cel związany z ochroną zwierząt.
Art. 38. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w porozumieniu
z Ministrem Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa oraz
Ministrem Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, tryb i zasady
wykonania orzeczenia o przepadku zwierzęcia.
Art. 39. 1. W sprawach o przestępstwa określone w art. 35 ust.
1 i 2, jeżeli nie działa pokrzywdzony, prawa pokrzywdzonego może wykonywać
Towarzystwo Opieki nad Zwierzętami w Polsce oraz inne organizacje społeczne,
których statutowym celem działania jest ochrona zwierząt.
2. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, organizacje społeczne,
których statutowym celem jest ochrona zwierząt, uprawnione do działania
określonego w ust. 1.
Art. 40. Towarzystwo Opieki nad Zwierzętami w Polsce oraz inne
organizacje społeczne, których statutowym celem działania jest ochrona
zwierząt, mogą współdziałać z właściwymi instytucjami państwowymi i
samorządowymi w ujawnianiu oraz ściganiu przestępstw i wykroczeń określonych
w ustawie.
Rozdział 12
Zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy przejściowe i końcowe
Art. 41. W ustawie z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń
(Dz. U. Nr 12, poz. 114, z 1981 r. Nr 24, poz. 124, z 1982 r. Nr 16,
poz. 125, z 1983 r. Nr 6, poz. 35 i Nr 44, poz. 203, z 1984 r. Nr 54,
poz. 275, z 1985 r. Nr 14, poz. 60 i Nr 23, poz. 100, z 1986 r. Nr 39,
poz. 193, z 1988 r. Nr 20, poz. 135 i Nr 41, poz. 324, z 1989 r. Nr
34, poz. 180, z 1990 r. Nr 51, poz. 297, Nr 72, poz. 422 i Nr 86, poz.
504, z 1991 r. Nr 75, poz. 332 i Nr 91, poz. 408, z 1992 r. Nr 24, poz.
101, z 1994 r. Nr 123, poz. 600, z 1995 r. Nr 6, poz. 29 i Nr 60, poz.
310 oraz z 1997 r. Nr 54, poz. 349, Nr 60, poz. 369, Nr 85, poz. 539,
Nr 98, poz. 602, Nr 104, poz. 661 i Nr 106, poz. 677) skreśla się art.
62 .
Art. 42. Do czasu wydania przepisów wykonawczych do ustawy, nie
dłużej jednak niż przez okres 12 miesięcy od dnia jej wejścia w życie,
stosuje się odpowiednio przepisy dotychczasowe, jeżeli nie są sprzeczne
z ustawą.
Art. 43. Traci moc rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej
z dnia 22 marca 1928 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 1932 r. Nr 42,
poz. 417, z 1969 r. Nr 13, poz. 95, z 1971 r. Nr 12, poz. 115 i z 1997
r. Nr 88, poz. 554).
Art. 44. Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia,
z tym że przepis art. 12 ust. 4 oraz art. 34 ust. 3 w zakresie wykonywania
uboju przez przyuczonego ubojowca wchodzi w życie z dniem 1 stycznia
1999 r.
|
